Cột là nơi chịu lực quan trọng của ngôi nhà, nhưng thực tế không ít công trình vừa tháo cốp pha đã xuất hiện rỗ mặt, hở đá, lộ thép của cột. Thường không nằm ở một nguyên nhân mà xuất phát từ cả khâu chuẩn bị cốp pha, độ sụt bê tông, cách đổ bê tông vào cột và đầm. Nếu xử lý không đúng, việc sửa chữa sau đó vừa tốn công vừa khó khôi phục chất lượng như ban đầu. Trong bài viết này, VLXD Nam Thành sẽ chia sẻ cách đổ cột bê tông chuẩn nhất từ nghiệm thu cốt thép đến khi tháo cốp pha và bảo dưỡng.
Cần chuẩn bị gì trước khi cách đổ cột bê tông?
Kiểm tra cốt thép cột trước khi đổ bê tông
Đầu tiên cần đối chiếu số lượng, đường kính và vị trí thép dọc, khoảng cách, vị trí nối thép với hồ sơ thiết kế. Đặc biệt phải kiểm tra lớp bê tông bảo vệ. Lồng thép không được nghiêng hoặc ép sát vào cốp pha vì sau khi tháo khuôn rất dễ lộ thép, đồng thời chiều dày lớp bảo vệ không còn đúng thiết kế. Cốt thép cũng cần được làm sạch bùn đất, dầu mỡ và các chất bám dính ảnh hưởng đến liên kết với bê tông. Gỉ mỏng thông thường cần được đánh giá và làm sạch phù hợp; trường hợp thép gỉ nặng, bong vảy hoặc giảm tiết diện thì không nên tự ý cho qua mà cần người phụ trách kỹ thuật kiểm tra.
Kiểm tra cốp pha, độ thẳng đứng và độ kín khít
Cốp pha cột phải đủ cứng để chịu áp lực bê tông tươi và rung động của đầm dùi. Các gông, ty hoặc hệ chống cần được siết chắc. Với cột cao, áp lực tại phần chân khá lớn. Nếu gông dưới yếu, cốp pha có thể phình hoặc bung ngay trong lúc thi công. Độ thẳng đứng nên được kiểm tra bằng máy hoặc thiết bị đo phù hợp thay vì chỉ nhìn bằng mắt. Hai phương vuông góc của cột đều cần kiểm tra vì cột có thể thẳng theo mặt này nhưng lại nghiêng theo mặt còn lại.
Các khe ghép cốp pha phải kín để hạn chế mất nước xi măng. Nếu khe hở lớn, hồ xi măng chảy ra ngoài, phần còn lại chủ yếu là cốt liệu nên khi tháo khuôn thấy đường rỗ, tổ ong chạy dọc theo khe.
Chuẩn bị bê tông, máy đầm và thiết bị thi công
Trước khi thi công cần xác định phương án cấp bê tông: dùng bơm, gầu, ống vòi voi hay vận chuyển thủ công tùy quy mô công trình. Quan trọng là bê tông phải được đưa liên tục đến vị trí thi công và hạn chế thời gian chờ không cần thiết.
Đầm phải hoạt động ổn định và đường kính đầu đầm phải phù hợp với tiết diện cột cũng như khoảng cách cốt thép. Công trình quan trọng nên có phương án dự phòng nguồn điện hoặc máy đầm, bởi máy hỏng giữa ca là một trong những nguyên nhân làm quá trình thi công bị ngắt quãng.
Lựa chọn mác bê tông phù hợp cho cách đổ cột bê tông
Cường độ bê tông của cột phải lấy theo thiết kế kết cấu, không nên chọn chỉ dựa vào kinh nghiệm hoặc suy nghĩ rằng dùng bê tông càng cao mác càng tốt. Ngoài cường độ, tính công tác của hỗn hợp cũng rất quan trọng. Một cấp phối đạt cường độ nhưng quá khó thi công trong cột có mật độ thép dày vẫn có nguy cơ tạo lỗ rỗng nếu bê tông không điền đầy được các khoảng trống.
Cách đổ cột bê tông đúng kỹ thuật theo từng bước
Bước 1: Vệ sinh chân cột và nghiệm thu trước khi đổ
Chân cột thường là nơi tích tụ mạt cưa, dây kẽm, bụi, đất cát và nước bẩn trong quá trình dựng thép, đóng khuôn. Nếu những vật này nằm lại, sẽ tạo thành lớp ngăn cách hoặc vùng bê tông yếu ngay tại vị trí quan trọng. Trước khi đóng hoàn toàn cửa vệ sinh, cần làm sạch chân cột bằng phương pháp phù hợp. Sau đó kiểm tra lại thép, con kê, cốp pha, gông, kích thước hình học, cao độ và tim cột.
Bước 2: Đưa bê tông vào cốp pha cột đúng kỹ thuật
Bê tông cần được đưa càng gần vị trí cần đổ càng tốt và kiểm soát chiều cao rơi. Đối với cột cao, không nên đứng trên miệng cột rồi xả hỗn hợp xuống một cách mất kiểm soát. Phải sử dụng ống dẫn, vòi hoặc biện pháp thi công thích hợp để đưa hỗn hợp xuống gần vùng đang thi công. Khi sử dụng bơm, đầu ống cần được điều khiển ổn định. Không nên để dòng bê tông mạnh đập trực tiếp vào lồng thép hoặc một phía cốp pha trong thời gian dài, vừa dễ làm xô thép vừa khiến cốt liệu phân bố không đều.
Bước 3: Đổ cột bê tông theo từng lớp để hạn chế phân tầng
Không nên đưa một lượng lớn bê tông vào đầy cột rồi mới đầm từ trên xuống. An toàn hơn là chia thành từng lớp có chiều dày phù hợp với thiết bị đầm và biện pháp thi công, sau đó đầm lớp vừa cấp trước khi tiếp tục lớp kế tiếp. Giúp đầu đầm tiếp cận được toàn bộ khối hỗn hợp, đồng thời thợ vận hành kiểm soát tốt hơn những vùng sát góc khuôn và khu vực có mật độ cốt thép cao.
Ở cột nhà phố tiết diện nhỏ, thép tương đối dày, tốc độ cấp bê tông không nên nhanh hơn khả năng đầm của đội thi công. Bơm nhanh không đồng nghĩa với năng suất tốt nếu sau đó phải sửa hàng loạt vị trí rỗ.
Bước 4: Đầm bê tông cột đúng cách để tránh rỗ
Đầm dùi cần cắm nhanh, rút tương đối chậm và bố trí các vị trí đầm sao cho vùng tác dụng chồng lấn hợp lý. Khi thi công lớp mới, đầu đầm nên xuyên vào lớp trước một khoảng phù hợp để tạo liên kết giữa các lớp bê tông.
- Không được dùng đầm để kéo bê tông đi ngang trong cốp pha.
- Hạn chế để đầu đầm va chạm mạnh và kéo dài vào cốt thép hoặc cốp pha.
Bước 5: Kiểm tra cột ngay sau khi hoàn thành
Sau khi kết thúc, cần kiểm tra cốp pha có bị phình, xô lệch hoặc chảy hồ tại các khe hay không. Nếu phát hiện bất thường khi bê tông còn ở trạng thái có thể xử lý, đội kỹ thuật có cơ hội can thiệp sớm hơn. Lớp bê tông, vị trí và độ ổn định của hệ chống đều cần phải kiểm tra lại. Không nên tháo hoặc tác động vào hệ cốp pha chỉ để thuận tiện cho các công việc khác khi bê tông chưa đạt điều kiện cần thiết.
Những yêu cầu kỹ thuật quan trọng khi đổ cột bê tông nhà
Chiều cao rơi tự do của bê tông cần kiểm soát thế nào?
Giải pháp hiệu quả là đưa đầu xả hoặc ống dẫn xuống gần vùng đang thi công rồi nâng dần theo cao độ bê tông. Với cột nhiều thép, làm như vậy càng cần thiết bởi đá có thể mắc vào lồng thép trong khi vữa tiếp tục chảy xuống dưới, tạo ra vùng không đồng nhất.
Chiều dày mỗi lớp bê tông khi đổ cột
Chiều dày mỗi lớp phải nằm trong khả năng tác dụng hiệu quả của đầm dùi. Nên đầm từng lớp ở mức vài chục centimet và điều chỉnh theo đầu đầm, tiết diện cột, mật độ thép cũng như tính công tác của hỗn hợp. Nguyên tắc quan trọng nhất là đầu đầm phải tác động được đến toàn bộ chiều sâu lớp và liên kết được với lớp phía dưới. Nếu lớp quá dày, phần trên có thể nhìn rất đẹp nhưng phía dưới vẫn tồn tại hốc khí.
Cách cách đổ cột bê tông sử dụng đầm dùi khi đổ bê tông cột
Người vận hành nên cắm đầm theo phương phù hợp, bố trí đều các điểm và tránh bỏ sót góc cột. Thời gian tại từng vị trí phải đủ để hỗn hợp đặc chắc nhưng không kéo dài đến mức đá chìm, hồ nổi nhiều hoặc xuất hiện dấu hiệu phân tầng.
Lưu ý không giao đầm cho người chưa quen máy mà không có người kỹ thuật kiểm soát. Nhiều cột rỗ không phải do bê tông kém mà do người đầm chỉ tập trung ở giữa cột, trong khi vùng góc và phía sau lồng thép gần như không được tác động.
Cách xử lý khi quá trình đổ bê tông cột bị gián đoạn
Nếu gián đoạn ngắn và bê tông lớp trước vẫn còn trong điều kiện cho phép thi công liên tục, cần tổ chức cấp lại bê tông nhanh chóng và xử lý liên kết giữa các lớp theo biện pháp kỹ thuật. Nếu thời gian gián đoạn kéo dài đến mức hình thành mạch ngừng, không nên đơn giản đổ lớp mới lên trên rồi xem như không có vấn đề. Vị trí mạch ngừng, tình trạng bề mặt bê tông cũ và phương án xử lý phải được người có chuyên môn đánh giá theo hồ sơ thiết kế và tiêu chuẩn áp dụng.
Đây là lý do thầu tuy đã có sẵn hợp đồng đổ bê tông với các trạm vẫn phải chuẩn bị một ít cát bê tông, đá 1×2 để phòng trường hợp mạch ngừng mà không xử lý kịp. Nếu lượng cát đá trên không thể sử dụng vào hạng mục đổ cột nhà thì thầu vẫn có thể ứng dụng vào nhiều hạng mục khác mà không phải lãng phí.
Cách đổ cột bê tông không bị rỗ và phân tầng
Vì sao cách đổ cột bê tông thường bị rỗ?
Rỗ thường xuất phát từ cốp pha không kín làm thất thoát hồ xi măng, hỗn hợp khó lấp đầy, cốt liệu lớn khó lọt qua vùng thép dày, đầm thiếu hoặc bỏ sót vị trí. Chân cột và góc cột thường là hai khu vực dễ gặp nhất. Ngoài ra còn có trường hợp bê tông có tính công tác không phù hợp nhưng đội thi công cố xử lý tại chỗ bằng cách thêm nước. Hỗn hợp có thể dễ chảy hơn trước mắt nhưng chất lượng không còn đúng cấp phối ban đầu.
Cần phân biệt rỗ bề mặt nhẹ với rỗ sâu làm lộ cốt liệu, hở thép hoặc giảm tiết diện chịu lực. Mỗi trường hợp có mỗi cách xử lý khác nhau.
Nguyên nhân khiến cách đổ cột bê tông bị phân tầng
Phân tầng xảy ra khi các thành phần của hỗn hợp không còn phân bố đồng đều. Nguyên nhân thường gặp là chiều cao rơi quá lớn, bê tông có tính công tác không phù hợp, cấp bê tông sai cách hoặc đầm quá mức tại một vị trí.
Ví dụ điển hình là xả từ trên cao xuống cột nhiều thép. Đá lớn va vào đai và bị giữ lại phía trên, trong khi phần vữa lọt xuống dưới. Khi tháo cốp pha, một vùng có thể nhiều hồ còn vùng khác tập trung đá và lỗ rỗng.
Cách xử lý cột bê tông bị rỗ sau khi tháo cốp pha sai cách đổ cột bê tông
Việc đầu tiên không phải lấy vữa trát che lại mà là đánh giá mức độ khuyết tật.
- Với rỗ nhỏ, nông và không ảnh hưởng đến cốt thép, có thể xử lý bề mặt bằng vật liệu và quy trình sửa chữa phù hợp sau khi loại bỏ phần yếu, làm sạch và chuẩn bị nền.
- Nếu rỗ sâu, lộ thép, có hốc lớn hoặc nghi ngờ ảnh hưởng tiết diện chịu lực, cần báo cho kỹ sư phụ trách để đánh giá. Tùy mức độ có thể cần kiểm tra bổ sung và thiết kế phương án sửa chữa riêng.
Bảo dưỡng cột bê tông sau khi đổ như thế nào?
Khi nào có thể tháo cốp pha cột?
Cốp pha thành cột thường không trực tiếp chịu tải trọng công trình giống hệ chống đáy dầm, sàn, nhưng thời điểm tháo vẫn phải bảo đảm bê tông đạt điều kiện kỹ thuật cần thiết và không bị sứt cạnh hoặc tổn thương khi tháo. Thời gian còn phụ thuộc loại xi măng, cấp phối, nhiệt độ, điều kiện dưỡng hộ, kích thước cấu kiện và yêu cầu của biện pháp thi công. Khi tháo phải thực hiện nhẹ nhàng, không dùng lực lớn cạy trực tiếp vào cạnh cột. Góc cạnh bê tông ở tuổi sớm tương đối dễ bị mẻ dù phần thân nhìn đã cứng.
Cách giữ ẩm và bảo dưỡng bê tông cột sau khi tháo cốp pha
Sau khi tháo khuôn, bề mặt cần được giữ ẩm theo yêu cầu kỹ thuật của công trình. Nên tưới nước, phủ vật liệu giữ ẩm hoặc sử dụng phương pháp bảo dưỡng phù hợp với điều kiện thực tế. Cần tránh là để bề mặt vừa tháo khuôn phơi nắng trong thời gian dài rồi mới tưới. Với thời tiết nóng, bề mặt có thể mất nước khá nhanh.
Nước bảo dưỡng cũng phải phù hợp, không sử dụng nguồn nước có thành phần gây ảnh hưởng bất lợi đến bê tông. Thời gian và chế độ dưỡng hộ cần tuân theo tiêu chuẩn áp dụng, loại chất kết dính và điều kiện môi trường của công trình.
Kiểm tra chất lượng cột sau khi bê tông đạt cường độ
Sau khi tháo khuôn có thể kiểm tra trực quan độ thẳng, kích thước hình học, bề mặt, góc cạnh, vị trí rỗ hoặc nứt bất thường. Tuy nhiên, bề mặt đẹp không đồng nghĩa chắc chắn bê tông đã đạt cường độ thiết kế. Đánh giá cường độ cần dựa vào mẫu thử được lấy, chế tạo, bảo dưỡng và thí nghiệm theo quy định của công trình. Khi có nghi ngờ về chất lượng thực tế của cấu kiện, kỹ sư có thể chỉ định các phương pháp kiểm tra bổ sung thích hợp.
VLXD Nam Thành cung cấp vật liệu đổ bê tông đạt chuẩn
VLXD Nam Thành cung cấp cát xây dựng, đá xây dựng và vật liệu xây dựng phục vụ các hạng mục bê tông dân dụng và công trình tại TP.HCM. Tùy yêu cầu cấp phối và thiết kế, khách hàng có thể lựa chọn chủng loại cát, đá phù hợp thay vì mua chung một loại vật liệu cho tất cả hạng mục. Khi mua vật liệu bê tông cần quan tâm nguồn vật liệu, độ sạch, module hạt và chi phí vận chuyển.
Nếu đang chuẩn bị thi công móng, cột, dầm hoặc sàn và chưa biết lựa chọn loại cát đá nào, có thể liên hệ VLXD Nam Thành qua hotline/zalo: 0901 800 789 để được tư vấn vật liệu theo nhu cầu thực tế, khối lượng công trình và vận chuyển.
