Không biết bao nhiêu chủ nhà mất ăn mất ngủ khi thấy mảng tường mới trát xong vài tháng đã xuất hiện những đường nứt. Trong nghề thường gọi đó là hiện tượng nứt chân chim. Nhìn thì nhỏ, không sập nhà ngay được, nhưng lại là mầm mống phá hoại tính thẩm mỹ, gây thấm dột và làm giảm giá trị ngôi nhà đi nhiều. Nhiều gia chủ tự mua xi măng về trét bít lại một cách cơ học, nhưng chỉ được vài tuần đâu lại vào đấy vì chưa xử lý đúng nguồn gốc của bệnh. Bài viết này sẽ bắt trúng bệnh, trị tận gốc và phòng ngừa hiện tượng nứt chân chim này.
Dấu hiệu nhận biết nứt chân chim sớm
Nứt chân chim là gì và hình thành như thế nào?
Nứt chân chim là hiện tượng bề mặt lớp vữa tô trát xuất hiện các đường rạn nhỏ li ti, nông, chạy loằng ngoằng không theo quy tắc nào, nhìn rất giống hình dáng các ngón chân chim. Bắt nguồn từ sự co ngót thể tích của vữa khi chuyển từ trạng thái lỏng sang trạng thái rắn.
Trong xây dựng, khi nước trong hỗn hợp vữa bay hơi quá nhanh hoặc biến đổi thể tích không đồng đều, áp suất kéo xuất hiện trong lòng lớp vữa sẽ vượt quá khả năng chịu kéo cực hạn của nó. Làm bề mặt kết cấu bị xé rách thành những vết rạn nhỏ. Hiện tượng nứt chân chim tường này ban đầu rất khó thấy bằng mắt thường ở khoảng cách xa, chỉ khi đứng gần hoặc khi mảng tường bị dính nước, ngấm ẩm thì các đường rạn mới hiện rõ mồn một.
Phân biệt nứt chân chim tường với nứt kết cấu
Nứt chân chim tường thường chỉ xuất hiện ở lớp vữa tô trát bên ngoài, độ rộng vết nứt thường dưới 1mm và chiều sâu không đâm xuyên qua viên gạch. Vết nứt chạy xiên xẹo, đan xen nhau thành mảng lồi lõm nông.
Ngược lại, nứt kết cấu là những vết nứt do chịu lực gây ra, thường có đường hướng rất rõ ràng: nứt dọc theo mép cột, nứt chéo góc 45 độ ở bậu cửa sổ, cửa đi hoặc nứt ngang đà sườn. Các vết nứt này có bề rộng lớn, độ sâu xuyên thấu cả tường gạch và có xu hướng phát triển rộng ra theo thời gian do móng bị lún hoặc dầm bị võng.
Tường bị nứt chân chim có nguy hiểm không?
Nếu xét về mặt an toàn chịu lực chịu tải của ngôi nhà, tường bị nứt chân chim không gây sập đổ công trình ngay lập tức vì đây chỉ là hư hại bề mặt lớp hoàn thiện, không nằm trong cấu kiện chịu lực chính như cột, dầm, sàn. Tuy nhiên, nếu hỏi có nguy hiểm cho tuổi thọ ngôi nhà không thì câu trả lời chắc chắn là có.
Khi mảng tường bị nứt chân chim, lớp bảo vệ ngôi nhà bị phá vỡ. Gặp mùa mưa kéo dài, nước mưa theo các vết nứt này thấm sâu vào bên trong, tiếp cận lớp gạch xây. Lâu dần, hiện tượng thấm ngược xảy ra làm bong tróc sơn nước, sinh ra nấm mốc đen kịt gây mất thẩm mỹ và ảnh hưởng trực tiếp đến đường hô hấp của người ở. Nguy hiểm hơn, nước thấm lâu ngày làm rỉ sét hệ thống đường dây điện đi ngầm trong tường, gây chập cháy cực kỳ nguy hiểm.
Những nguyên nhân khiến tường bị nứt chân chim
Sử dụng cát xây tô có nhiều tạp chất
Cát là cốt liệu của vữa. Khi chọn loại cát xây tô chưa qua sàng lọc kỹ, lẫn quá nhiều bùn, đất sét, hữu cơ và vỏ sò. Tạp chất có trong cát, đặc biệt là đất sét, ngậm nước rất mạnh và co ngót thể tích cực lớn khi khô.
Khi trộn vữa bằng loại cát bẩn, lượng đất sét bám quanh hạt cát sẽ ngăn cản sự liên kết giữa xi măng và cốt liệu cứng. Sau khi chát lên tường, nước bốc hơi làm các hạt đất sét co lại, tạo ra những khoảng rỗng và ứng suất kéo nội tại, trực tiếp bẻ gãy liên kết vữa và tạo nên các đường nứt chân chim dày đặc trên bề mặt.
Tỷ lệ trộn vữa không đúng kỹ thuật
Việc pha trộn quá nhiều xi măng (vữa quá già) là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến nứt chân chim tường. Ai cũng nghĩ nhiều xi măng thì tường càng khỏe, nhưng thực tế xi măng càng nhiều thì quá trình thủy hóa diễn ra càng mạnh, lượng nhiệt sinh ra trong lòng lớp vữa càng lớn dẫn đến độ co ngót khi khô cực kỳ dữ dội.
Ngược lại, nếu trộn quá ít xi măng (vữa quá non) thì vữa không đủ độ kết dính, không chịu được lực co ngót tự nhiên và cũng gây ra rạn nứt kèm theo hiện tượng bở rạc, xoa tay vào là rụng cát.
Thi công tô tường quá nhanh
Tường gạch sau khi xây xong cần có thời gian ổn định co ngót (thường từ 2 đến 3 ngày) mới được tiến hành tô trát. Nếu thợ vừa xây gạch xong, tường chưa kịp ổn định, gạch còn đang biến dạng mà đã đè lớp vữa tô lên thì hiện tượng nứt rất dễ xảy ra.
Không bảo dưỡng sau khi tô
Tô tường xong không có nghĩa là việc đã rồi. Lớp vữa sau khi trát cần nước để tiếp tục quá trình thủy hóa xi măng ổn định cấu trúc cường độ. Khi không được phun nước bảo dưỡng ẩm kịp thời, lượng nước tự do trong vữa bị bốc hơi khô khốc dưới ánh nắng, xi măng không đủ nước để thủy hóa triệt để.
Co ngót do thời tiết
Nếu mảng tường phải hứng chịu ánh nắng mặt trời trực tiếp chiếu rọi suốt cả ngày, bề mặt ngoài của lớp vữa đạt nhiệt độ rất cao và giãn nở ra, trong khi lớp vữa sâu bên trong hoặc lớp gạch xây có nhiệt độ thấp hơn. Sự chênh lệch nhiệt độ tạo ra ứng suất cắt lớn giữa các lớp vật liệu, lâu ngày làm mỏi vật liệu và hình thành các đường nứt chân chim phá hoại lớp bề mặt.
Cách kiểm tra nguyên nhân trước khi sửa tường nhà bị nứt chân chim
Quan sát chiều rộng và chiều sâu vết nứt
Bước đầu tiên là sử dụng kính lúp xây dựng hoặc thước đo bề rộng vết nứt (Crack Width Gauge) để xác định chính xác kích thước đường rạn. Nếu bề rộng đường nứt siêu nhỏ, chỉ như sợi tóc (dưới 0,2mm) và khi dùng một chiếc ghim nhỏ chọc thử thấy nông, chỉ nằm ở lớp bám sơn bóng bên ngoài thì đây hoàn toàn là do màng sơn khô giòn hoặc vữa co ngót nhẹ do thời tiết. Nếu vết nứt rộng từ 0,5mm đến 1mm và có chiều sâu chạm đến mặt gạch, chứng tỏ cốt liệu cát có vấn đề hoặc vữa bị thiếu nước nghiêm trọng trong quá trình thủy hóa.
Kiểm tra vị trí xuất hiện
- Nếu vết rạn nứt chân chim xuất hiện phân bổ đều khắp mảng tường, không tập trung ở đâu thì nguyên nhân chắc chắn là do chất lượng trộn vữa hoặc khâu bảo dưỡng ẩm kém.
- Nếu vết nứt chỉ xuất hiện tập trung ở các đường đi ống điện âm tường, ống nước âm tường thì đó là do thợ khi trám bít rãnh đục không đặt lưới thép chống nứt.
- Nếu vết nứt chạy viền dọc theo mép tiếp giáp giữa tường gạch và cột bê tông, dầm bê tông thì nguyên nhân do thợ không đóng lưới mắt cáo tại vị trí chuyển đổi vật liệu trước khi tô.
Xác định nứt bề mặt hay nứt kết cấu
Hãy dùng một chiếc búa gõ nhẹ lên mảng tường xung quanh vết nứt. Nếu tiếng kêu phát ra đanh, chắc chứng tỏ mảng vữa vẫn bám dính tốt vào gạch, vết nứt chỉ là nứt bề mặt vữa do co ngót thuần túy.
Nếu gõ vào nghe tiếng bộp bộp rỗng tuếch, chứng tỏ lớp vữa tô đã bị tách lớp, bong rộp hoàn toàn khỏi bề mặt gạch xây. Trong trường hợp này, vết nứt đã biến tính thành nứt phá hoại, lớp vữa không còn khả năng bám dính và có nguy cơ đổ sập mảng vữa bất cứ lúc nào.
Cách xử lý vết nứt chân chim trên tường theo từng mức độ
Xử lý vết nứt nhỏ dưới 0,3 mm
Với các đường rạn siêu nhỏ như sợi tóc, việc đục đẽo là không cần thiết vì sẽ làm loang lổ mảng tường lớn. Cách xử lý vết nứt chân chim trên tường ở mức độ này tối ưu nhất là sử dụng các dòng sơn co giãn chống thấm chuyên dụng.
Bước 1: Vệ sinh sạch sẽ mảng tường bằng bàn chải sắt, dùng máy thổi bụi thổi sạch mọi bụi bẩn, lớp rêu mốc hoặc vôi vữa lỏng lẻo bám trong khe nứt.
Bước 2: Sử dụng dung dịch sơn lót kháng kiềm chuyên dụng quét thấm sâu vào lòng vết nứt để tạo lớp màng liên kết trung gian ổn định.
Bước 3: Sử dụng sơn chống thấm hệ trộn xi măng hoặc các dòng sơn nước cao cấp có hàm lượng Acrylic cao, có độ đàn hồi co giãn tốt (khả năng co giãn trên 200%) quét đè lên 2 – 3 lớp. Lớp sơn đàn hồi này hoạt động như một màng cao su co giãn, che phủ hoàn toàn và tự co giãn theo sự biến động nhiệt của vết nứt mà không bị rách màng sơn.
Xử lý vết nứt từ 0,3–1 mm
Đối với những vết nứt có độ rộng rõ rệt từ 0,3 đến 1mm, màng sơn nước thông thường không thể tự che lấp được. Phải can thiệp bằng keo trám khe co giãn chuyên dụng.
Bước 1: Dùng một chiếc sủi nhọn hoặc máy cắt cầm tay cắt mở rộng vết nứt theo hình chữ V với chiều rộng khoảng 3-5mm, chiều sâu khoảng 5mm.
Bước 2: Dùng chổi cọ quét sạch toàn bộ bụi cát bám dính ở rãnh chữ V mới cắt. Tiến hành phun một chút nước sạch để làm ẩm bề mặt rãnh.
Bước 3: Sử dụng súng bắn keo chuyên dụng, bơm đầy keo vào rãnh chữ V. Dùng dao gạt phẳng miết thật chặt tay để keo len lỏi nén chặt vào lòng rãnh, đảm bảo bề mặt keo phẳng bằng với mặt tường vữa bao quanh.
Bước 4: Chờ keo khô hoàn toàn (sau khoảng 12 – 24 tiếng), tiến hành xả nhám nhẹ cho phẳng hoàn hảo, sau đó bả matit dặm vá, sơn lót và sơn hoàn thiện đồng màu với mảng tường cũ.
Xử lý khi tường bị nứt chân chim kèm bong tróc
Trường hợp mảng tường xuất hiện nứt chân chim kèm theo các tiếng kêu bộp bộp khi gõ búa, bề mặt sơn rộp lên và vữa bắt đầu bở rời, đây là dấu hiệu của sự phá hoại liên kết vữa nghiêm trọng.
Bước 1: Sử dụng đục nhọn hoặc máy băm vữa, tiến hành đục bỏ toàn bộ mảng vữa bị rộp, nứt lan tỏa cho đến khi lộ ra bề mặt gạch xây chắc chắn bên trong. Vùng đục bỏ nên mở rộng ra ngoài biên giới mảng nứt khoảng 10cm về mọi phía để đảm bảo loại bỏ hết phần vữa yếu tiềm ẩn.
Bước 2: Dùng bàn chải sắt băm chà sạch rêu mốc, bụi bẩn bám trên mặt gạch, sau đó tưới nước thật đẫm lên mảng gạch trần để gạch bão hòa nước, không hút nước của vữa mới.
Bước 3: Quét một lớp hồ dầu xi măng nguyên chất hoặc latex kết nối lên mặt gạch để làm cầu nối liên kết bền vững.
Bước 4: Tiến hành tô trát lại mảng tường bằng vữa mác 75 tiêu chuẩn sử dụng cát sạch đã sàng lọc. Khi tô, lưu ý miết bay thật chặt. Trát xong phải thực hiện phun nước bảo dưỡng mảng vữa mới liên tục trong 3 ngày trước khi làm các bước bả matit lăn sơn hoàn thiện.
Cách phòng tránh nứt chân chim tường ngay từ khi xây dựng
Chọn cát xây tô đạt tiêu chuẩn
Cát xây dựng chính là linh hồn của lớp vữa hoàn thiện. Tuyệt đối không được sử dụng cát san lấp lẫn nhiều tạp chất đất sét để tô tường. Cát dùng cho công tác tô trát phải là loại cát mịn hoặc cát hạt trung có mô đun độ lớn từ 1.4.
Trước khi đưa vào bồn trộn, cát bắt buộc phải trải qua khâu sàng lọc qua lưới mắt nhỏ (dưới 2,5mm) để loại bỏ hoàn toàn các cục đất sét, tạp chất hữu cơ, vỏ cây, rác và vỏ sò. Sử dụng cát sạch sẽ triệt tiêu được 90% nguy cơ co ngót gây rạn nứt chân chim tường sau này.
Trộn vữa đúng tỷ lệ
Tỷ lệ cấp phối vữa bắt buộc phải đong đếm bằng hộc gỗ tiêu chuẩn hoặc thùng sơn 18 lít. Đối với vữa tô trát mác 75 thông dụng, tỷ lệ chuẩn thường là: 1 bao xi măng 50kg trộn với khoảng 8 – 9 thùng sơn 18L cát sạch và lượng nước vừa đủ để tạo độ dẻo (khoảng 2 thùng nước).
Thi công đúng thời điểm
Trước khi tiến hành trát vữa, thợ phải dùng vòi phun nước áp lực phun làm ẩm mảng tường gạch. Cực kỳ quan trọng vì nếu gạch khô ráp, khi trát vữa lên, gạch sẽ lập tức hút kiệt lượng nước có trong vữa, khiến vữa bị thiếu nước, không thể thủy hóa xi măng và nứt chân chim lập tức xuất hiện chỉ sau vài giờ trát.
Ngoài ra, tại các vị trí hiểm yếu như góc cửa, đường ống cơ điện âm tường, điểm tiếp giáp giữa gạch và bê tông, bắt buộc phải đóng lưới mắt cáo chống nứt trước khi tô vữa.
Bảo dưỡng tường sau khi tô
Sau khi thợ hoàn thành công tác xoa phẳng mặt tường từ 4 đến 6 tiếng (tùy thuộc vào thời tiết nhiệt độ), lúc này bề mặt vữa đã định hình và có độ cứng bề mặt nhất định, bạn phải tiến hành phun nước bảo dưỡng lần đầu tiên. Công tác phun nước bảo dưỡng ẩm này phải được duy trì đều đặn ngày 2 – 3 lần vào sáng sớm và chiều mát, liên tục trong vòng 3 đến 5 ngày đầu tiên.
Kiểm soát độ ẩm vật liệu
Tránh việc tô trát tường ngoài trời vào những khung giờ nắng nóng đỉnh điểm (từ 11h trưa đến 3h chiều) khi nhiệt độ bức xạ mặt trời quá lớn làm vữa mất nước cấp kỳ. Nếu bắt buộc phải thi công, phải có lưới đen che chắn nắng hướng hướng mặt trời chiếu vào.
Đồng thời, bãi chứa cát và gạch xây cần được che đậy bạt cẩn thận, tránh để mưa lớn làm ngập nước sũng vật liệu, khiến việc kiểm soát lượng nước phối trộn trong cấp phối vữa mất đi độ chính xác, dẫn đến sai lệch mác vữa và gây nứt co ngót khi vật liệu khô đi không đồng đều.
VLXD Nam Thành cung cấp cát xây tô đạt chuẩn chống nứt chân chim
Hiểu được nỗi trăn trở của các chủ nhà và thầu thợ về vấn đề rạn nứt bề mặt, VLXD Nam Thành đã đầu tư hệ thống dây chuyền sàng lọc và cung ứng dòng cát xây tô chuyên dụng chất lượng cao.
Cát xây tô do VLXD Nam Thành cung cấp được khai thác từ các mỏ cát sông lớn có tiếng với độ sạch tự nhiên vượt trội. Qua hệ thống sàng lọc cơ khí hiện đại, sản phẩm được loại bỏ hoàn toàn các tạp chất, bùn đất sét, hữu cơ độc hại, đảm bảo mô đun hạt đạt chuẩn mực, cực kỳ lý tưởng cho công tác tô trát tường hoàn thiện.
Hãy liên hệ với VLXD Nam Thành qua hotline/zalo: 0901.800.789 để nhận được sự tư vấn kỹ thuật thực chiến và sở hữu nguồn vật liệu chuẩn chỉnh nhất cho ngôi nhà.
